|
เป็นโรคติดต่อที่มียุงเป็นพาหะนำเชื้อพยาธิโรคเท้าช้างมาสู่คนได้
เช่นยุงเสือหรือยุงดำ ยุงลายป่า และยุงรำคาญบางสายพันธุ์ |
| สาเหตุและการแพร่ระบาด |
โรคเท้าช้างที่เกิดในประเทศไทย เกิดจากพยาธิตัวกลมชนิด วอเคอเรอเรีย แบนครอฟไต
และชนิดบรูเกีย มาลาไย การติดต่อของโรค
จะติดต่อจากคนหนึ่งไปสู่อีกคนหนึ่งได้ โดยยุงที่เป็นพาหะดังกล่าวข้างต้น
ในวงจรการแพร่โรคเท้าช้างนั้น
เมื่อยุงกัดผู้ที่มีเชื้อพยาธิโรคเท้าช้างอยู่ในเลือดยุงก็จะได้รับเชื้อไป
หลังจากนั้นประมาณ 1-2 สัปดาห์
เชื้อพยาธิจะเจริญเติบโตจนถึงระยะที่จะติดต่อเข้าสู่ตัวคนได้
เมื่อยุงที่มีเชื้อระยะติดต่ออยู่นี้ไปกัดคนอื่น
เชื้อพยาธิที่อยู่บริเวณปากยุงจะหลุดไป
บนผิวหนังแล้วไชเข้าไปในรอยแผลที่ยุงกัด เชื้อพยาธินี้
ก็จะไปเจริญเติบโตในคนนั้นต่อไป และทำให้เกิดโรคเท้าช้างขึ้น |
 |
| ลักษณะอาการ |
|
ในระยะแรก ผู้ที่ติดเชื้อส่วนใหญ่มักไม่แสดงอาการ
แต่จะมีเชื้อพยาธิในเลือดและสามารถแพร่เชื้อได้
แต่หากไม่รักษาจะเกิดการอักเสบของต่อมน้ำเหลืองบริเวณขาหนีบหรือรักแร้
เพราะตัวแก่ของพยาธิไปอาศัยอยู่ที่ต่อมน้ำเหลืองเหล่านั้น อาการสำคัญคือมีไข้
ปวดเมื่อย คลื่นไส้ อาเจียน ร่วมกับปวดบริเวณต่อมน้ำเหลือง ประมาณ 2-3
วันก็จะหายไปเอง ต่อมาจะเกิดอาการต่อมน้ำเหลืองอักเสบบ่อย ๆ ปีละ 4-5 ครั้ง
และขาหรือถุงอัณฑะจะค่อย ๆ บวมโต เนื่องจากน้ำเหลืองคั่งขึ้นเรื่อย ๆ
การที่อวัยวะบวมโตจะเกิดขึ้นหลังจากติดเชื้อประมาณ 5-10 ปี |
| การรักษา |
ผู้ป่วยด้วยโรคเท้าช้างจากเชื้อพยาธิชนิดบรูเกีย มาลาไย
จะต้องรับประทานยาไดเอทธิลคาร์บามาซีน(ดีอีซี) 300 มิลลิกรัมต่อวัน ติดต่อกัน
6 วันเป็นระยะทุก 6 เดือน เป็นเวลา 2 ปี
ผู้ป่วยด้วยโรคเท้าช้างชนิดวูเคอเรอเรีย
แบนครอฟไตต้องรับประทานยาไดเอทธิคาร์บามาซีน(ดีอีซี)300 มิลลิกรัมต่อวัน
ครั้งเดียวทุก 6 เดือน นาน 2 ปี
ผู้ป่วยด้วยโรคนี้ต้องรับประทานยาให้ครบและสม่ำเสมอตามกำหนดที่แพทย์แนะนำ |
|
|
| กลุ่มที่เสี่ยงต่อโรค |
ผู้ที่อาศัยหรือทำงานในพื้นที่ที่มีการแพร่ระบาดของเชื้อโรคเท้าช้างซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในจังหวัดภาคใต้
และชายแดนไทย-พม่า ควรตรวจเลือดหาตัวอ่อนของพยาธิอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
เจ้าของกิจการที่มีคนงานต่างชาติทำงานและอาศัยในพื้นที่เหล่านี้ควรแจ้งให้เจ้าหน้าที่สาธารณสุขมาจ่ายยารักษา
หรือมาขอรับยา ไปทำการรักษาได้ฟรี
เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อจากแรงงานต่างด้าวเช่น พม่ามาสู่คนไทย |
| ข้อควรระวัง |
|
|
ไม่ควรให้ยารักษาแก่สตรีมีครรภ์ เด็กที่อายุน้อยกว่า 6 เดือน
ผู้ป่วยเรื้อรังและมีสุขภาพไม่แข็งแรง |
|
| การป้องกันและควบคุม |
|
|
วิธีที่ดีที่สุดในการป้องกันโรคนี้คือการไม่ให้ยุงกันโดยการนอนในมุ้ง
เมื่อต้องออกไปทำงานในที่ที่มียุงซึ่งเป็นพาหะอาศัยอยู่
เช่นการทำงานบริเวณป่าพรุ หาของป่า ควรทายากันยุง และสวมเสื้อผ้า
ที่ปกปิดร่างกายมิดชิด
 |
 |
| |
|
