โรคเลปโตสไปโรซิสหรือที่คุ้นเคยกันในชื่อ โรคไข้ฉี่หนู โรคนี้ไม่ใช่โรคใหม่ เป็นโรคที่พบในสัตว์หลายชนิด โดยเฉพาะหนู วัว ความ หมู โดยเชื้อโรคของสัตว์จะปนเปื้อนอยู่ในสิ่งแวดล้อม พบเชื้อมากในแหล่งน้ำที่มีสัตว์อาศัยอยู่ใกล้เคียง หากคนติดเชื้อและเป็นโรคนี้แล้วไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้องทันท่วงที ผู้ป่วยอาจจะเสียชีวิตได้อย่างรวดเร็ว
สาเหตุและการแพร่ระบาด
โรคเลปโตสไปโรซิส เป็นโรคติดต่อที่พบได้ตลอดปี แต่พบมากในฤดูฝน เกิดจากเชื้อแบคทีเรียที่ชื่อว่า เลปโตสไปร่า
(Leptospira)
มีรูปร่างเป็นเส้นเกลียวบาง ปลายแหลมเล็กงอคล้ายตะขอ เมื่อเคลื่อนไหวจะมีลักษณะคล้ายเกลียวสว่าน สามารถไชเข้าผิวหนังที่เปื่อยยุ่ยรอยถลอก หรือบาดแผลของคนได้ เชื้อนี้มีอยู่ในสัตว์หลายชนิด และหนูเป็นตัวแพร่โรคที่สำคัญ โดยจะมีเชื้อนี้อยู่ในไตของหนูเชื้อจะถ่ายออกมากับปัสสาวะและปนเปื้อนอยู่ในน้ำ ดินโคลน ที่ชื้น แฉะ หนองบึง หรือในนาข้าว เมื่อคนไปสัมผัสแหล่งปนเปื้อนเชื้อโรคเหล่านี้เชื้อจะเข้าสู่ร่างกาย ซึ่งตามปกติจะติดต่อได้ 2 ทางคือ
ทางผิวหนัง
เช่นเข้าทางบาดแผล รอยขีดข่วน หรือผิวหนัง ที่แช่น้ำนาน ๆ
ทางเยื่ออ่อนตามส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย
เช่น เยื่อบุภายในปาก เยื่อบุตา เยื่อบุจมูก เมื่อสัมผัสกับน้ำหรือกินอาหารที่ปนเปื้อนเชื้อโรค
นอกจากที่กล่าวมาแล้ว กิจกรรมบางอย่างในชีวิตประจำวันจะเพิ่มความเสี่ยงที่จะเป็นโรคนี้ เช่น การเดินเท้าเปล่าบริเวณคอสัตว์ การว่ายน้ำ หรือดำน้ำตามคลอง หนอง บึง การไถนา ดำนา เดินลุยน้ำ การทอดแหจับปลา โดยไม่มีวิธีป้องกัน การฆ่าชำแหละสัตว์โดยไม่ใส่ถุงมือ รวมถึงการกินเนื้อสัตว์ทีปรุงไม่สุก หรือกินผักสดที่ไม่ได้ล้างให้สะอาด ฯลฯ เหล่านี้ก็ทำให้มีโอกาสติดเชื้อโรคเลปโตสไปโรซิสได้
ลักษณะของอาการ
ผู้ที่เป็นโรคเลปโตสไปโรซิสส่วนใหญ่ จะกิดอาการหลังจากได้รับเชื้อแล้วประมาณ 5-14 วัน เริ่มด้วยการมีไข้ ปวดศรีษะ อย่างรุนแรง ปวดกล้ามเนื้อบริเวณขาและน่องอย่างรุนแรง บางคนอาจมีอาการเลือดออกใต้เยื่อบุตา เลือดออกเป็นจุดตามเพดานปาก หรือไอเป็นเลือดได้
ผู้ป่วยแต่ละคนอาจมีอาการของโรคไม่เหมือนกัน บางคนอาจมีอาการท้องเสีย บางคนมีไข้เพียงเล็กน้อย หรือมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง ทำให้คิดว่าเป็นโรคอื่น และมีรีบรักษา จนอาการหนักซึ่งอาจมีไตวายและเสียชีวิตได้
การรักษา
หากสงสัยว่าจะเป็นโรคนี้คือมีอาการปวดศรีษะเฉียบพลัน มีไข้สูง ปวดกล้ามเนื้อโดยเฉพาะที่น่องอย่างรุนแรง ตาแดง ซึ่งเกิดขึ้นในช่วง 5-14 วันหลังสัมผัสน้ำหรือสัตว์ที่อาจเป็นโรค ให้รีบไปพบแพทย์เพื่อรับการรักษา เพื่อลดความรุนแรงของโรค
กลุ่มที่เสี่ยงต่อโรค
กลุ่มอาชีพที่เสียง เช่นชาวนา คนงานไร่อ้อย คนงานเหมืองแร่ คนงานโรงฆ่าสัตว์ คนที่มีอาชีพหาปลา หรือผู้ที่มีโอกาสสัมผัสน้ำหรือแช่อยู่ในน้ำนาน ๆ
การป้องกันและควบคุม
สวมอุปกรณ์ป้องกัน เช่นรองเท้าบูต ถุงมือ ขณะทำงานที่ต้องสัมผัสน้ำ
หลีกเลี่ยงการกินอาหารดิบ
ผักที่ใช้ประกอบอาหารควรล้างให้สะอาดที่สุด
กำจัดและควบคุมหนู